Tìm hiểu để tầm soát bệnh sán máng hiệu quả

10/01/2024

Sán máng (Schistosomiasis) là một loại sán dẹp, có con đực và con cái riêng biệt, sống chủ yếu trong hệ tuần hoàn và hút máu; tùy theo từng loại ký sinh ở các hệ tĩnh mạch của các các cơ quan khác nhau.

Ở người gồm có 5 loài:
– Schistosoma hamatobium (S. hamatobium)
– Schistosoma mansoni (S.mansoni)
– Schistosoma japonicum (S.japonicum)
– Schistosoma intercalatum
– Schistosomamekongi
Trong đó có 3 loài sán máng gây bệnh cho người nhiều nhất là sán máng S. hamatobium; S.mansoni và S.japonicum.

NGUỒN NHIỄM

Sán máng ký sinh ở các nhánh mạc treo của hệ tĩnh mạch gánh, lách, bàng quang. Trong khi cuộn với nhau, con cái giao hợp với con đực, sau đó con cái rời bỏ con đực đi ngược chiều máu chảy tới những huyết quản nhỏ để đẻ trứng. Số lượng trứng không nhiều nhưng có gai, những gai này làm rách niêm mạc vi quản để ra nước phát triển thành trùng lông, trùng lông bơi trong nước để tìm đến vật chủ trung gian là ốc để phát triển thành trùng đuôi.

Trùng đuôi rời khỏi ốc bơi trong nước, trùng đuôi có đuôi xẻ đôi; khi người bơi lội hoặc tắm, trùng đuôi sẽ xâm nhập vào người qua da. Sau khi chui qua da, trùng đuôi xâm nhập vào các mao mạch bạch huyết rồi theo tuần hoàn ruột rồi cư trú ở hệ tĩnh mạch cửa; sau khoảng 60 ngày trùng đuôi sẽ trở thành sán trưởng thành.

PHƯƠNG THỨC LÂY TRUYỀN
Ấu trùng chui qua da người khi người bơi lội hoặc tắm trong nước có ấu trùng sán máng.

Vòng đời bệnh sán máng
Chu kỳ của sán máng

BIỂU HIỆN BỆNH

Biểu hiện sớm nhất của bệnh là ấu trùng chui qua da gây những điểm xuất huyết nhỏ, vài ngày sau khi nổi mẩn từng đám. Ở những bệnh nhân nhiễm nhiều có tính chất nhiễm độc: nhức đầu, đau các chi, rét run, ban đêm đổ mồ hôi, bạch cầu ái toan tăng, có thể tăng 20-60%.

– Khi sán đẻ trứng, tùy từng loài sán mà biểu hiện lâm sàng khác nhau:

Ấu trùng tiếp cận để chui qua da lây bệnh cho con người

+ Đối với S. hamatobium triệu chứng tiết niệu là nổi bật, bệnh nhân có thể đái máu kèm theo đái rắt, đái buốt. Đôi khi có trường hợp không có triệu chứng gì đặc biệt, chỉ sốt qua loa, nổi mề đay; có trường hợp đái máu kiết lỵ nặng rồi tử vong

+ Đối với S.mansoni triệu chứng chủ yếu là đại tiện ra máu do ruột bị loét, gan lách to giống như hội chứng Banti, kèm theo sốt, thiếu máu nặng, sa trực tràng

+ Đối với S.japonicum triệu chứng chủ yếu là gan rất to và xơ hóa, lách to và đau; giai đoạn cuối xuất hiện cổ trướng.

Viêm da do ấu trùng sán máng

CHẨN ĐOÁN BỆNH

Để chẩn đoán xác định tùy từng loài sán mà ta có thể xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm phân tìm trứng. Có thể dùng phương pháp soi bàng quang, soi trực tràng kết hợp với xét nghiệm. Có thể chẩn đoán dán tiếp bằng các phương pháp phản ứng ngưng kết kháng nguyên, ELISA

ĐIỀU TRỊ BỆNH

Trước đây người ta dùng thuốc Niridazole, Nilodin, Hycanthone… Ngày nay Praziquantel 600mg được lựa chọn để điều trị có hiệu quả nhất đối với các loại sán máng.

Người bị bệnh sán máng cần phải được điều trị tại cơ sở y tế có chuyên khoa ký sinh trùng.

PHÒNG BỆNH
Cần phát hiện sớm và điều trị cho người bệnh, quản lý và xử lý phân và nước tiểu của người bệnh không cho khép kín chu kỳ của sán máng; đồng thời bảo vệ da khỏi sự xâm nhập của ấu trùng, cảnh giác với các hồ bơi công cộng vùng có lưu hành bệnh.

Nhóm BS Phòng Khám Chuyên Khoa Ký Sinh Trùng Ánh Nga

Đăng ký nhận tư vấn

Bản Quyền Của Phòng Khám Quốc Tế Ánh Nga

Chuyên Khoa Nội Ký sinh trùng

Thuộc Công ty TNHH Phòng khám Quốc tế Ánh Nga

Số GCN ĐKKD: 0312466011 Sở KHĐT TP. HCM

Số CCHN: 005516/BYT-CCHN, Ngày cấp: 01-08-2013, Nơi cấp: Bộ Y Tế

Số TK: 71000802201 tại NH Vietcombank PGD Bến Nghé, Quận 1, HCM

Địa chỉ số: 74 - 76 Trần Tuấn Khải, P. 5, Q. 5, TP. HCM => Xem Bản đồ

www://benhgiunsan.vn

Điện Thoại: 08 38 38 25 55

Tìm hiểu để tầm soát bệnh sán máng hiệu quả

Đăng ký nhận tư vấn

Tin liên quan

Tin nổi bật

Một số bệnh ký sinh trùng thường gặp