Phương pháp thu hồi và bảo quản mẫu sán dây trưởng thành

Sán dây còn có tên gọi khác là sán xơ mít với tên khoa học Taenia. Khi sán sống ký sinh trong cơ thể người, chúng gây ra những triệu chứng như: đau bụng, rối loạn tiêu hóa, có thể gây tắc ruột (do sán có kích thước dài), làm suy nhược cơ thể (do sán hút chất dinh dưỡng và tiết ra độc tố làm nhiễm độc cho cơ thể)… Khi đốt sán dây rụng hoặc bò ra quần áo, giường, chiếu gây cảm giác ghê sợ và khó chịu cho bệnh nhân, có khi đốt sán bò qua người khác, hoặc các vật dụng trong nhà. Đôi khi ấu trùng sán còn “di chuyển” đến não: gây động kinh, đau đầu, liệt chi, tay…; đến mắt: làm giảm thị lực, đau nhức mắt, mù.

Khi có đốt sán bò ra ngoài hậu môn hoặc xét nghiệm phân thấy có đốt sán, trứng sán. Bệnh nhân được bác sĩ xổ tại cơ sở y tế chuyên khoa. Việc thu hồi sán nhằm tạo ra cảm giác thoải mái cho bệnh nhân, lưu và bảo quản mẫu sán để phục vụ cho công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

Hình 1: Mẫu sán dây thu hồi tại Phòng khám Bệnh chuyên khoa ký sinh trùng Ánh Nga

Thu hồi sán sau khi tẩy (xổ)

• Dụng cụ

- Bô (để bệnh nhân đi đại tiện)

- Rổ thưa ( đường đan cách nhau khoảng 0.5cm)

- Rổ dày (đường đan cách nhau khoảng 0.2cm)

- Que thủy tinh

- Đũa (que) gắp

• Tiến hành

- Hướng dẫn bệnh nhân đại tiện vào bô

- Cho nước vào bô phân, hòa loãng phân

- Lấy que thủy tinh khuấy thật nhẹ (tránh làm đứt mình sán) cho phân lỏng ra

- Để rổ thưa ở trên, rổ dày ở dưới, đổ phân ra rổ

- Trên rổ thưa sẽ có cặn phân to và sán nguyên con (nếu có)

- Rổ dày sẽ có cặn phân nhỏ và đốt sán rụng (nếu có)

Hình 2: Mẫu sán dây thu hồi tại Phòng khám Bệnh chuyên khoa ký sinh trùng Ánh Nga

Bảo quản và lưu mẫu

• Lưu mẫu

- Dùng đũa gắp sán rửa nhẹ cho sạch cặn phân

- Rửa lại bằng nước muối sinh lý

- Bỏ sán vào lọ thủy tinh có nắp

• Bảo quản mẫu

- Ngâm sán dây trong dung dịch formol 10%

- Một tuần sau thay dung dịch formol 10% mới

- Đậy kín nắp lọ, để vào tủ lưu mẫu.

DS. Cao Chí Công