Nhiễm Sán dây cá

Sán dây (sán dải) cá DIPHYLLOBOTHRIUM LATUM) là loại sán dải lớn sống ký sinh trong ruột non người hay của loài thú ăn cá như chó, mèo, gấu, cáo,...

Hình thể sán dây cá

Các loài sán dây như sán dây bò, sán dây chó, sán dây vịt, sán dây cá hình dạng bên ngoài rất giống nhau, chúng đều có cấu tạo thân dẹt và có nhiều đốt, các đốt phía đuôi già và tự rụng theo đường hậu môn hoặc theo phân chui ra ngoài. Chỉ khác về kích thước, tùy thuộc vào vật chủ mà nó kí sinh, chẳng hạn như ký sinh ở con bò thì kích thước sán lớn nhất, ký sinh ở vịt, chim thì thân sán nhỏ hơn.

Sán trưởng thành: là sán dài nhất kí sinh ở người, dài từ 3-10 mét, có khi dài đến 20 mét, có 3000-4000 đốt. Đầu sán nhỏ hình thuẫn, kích thước 2-3mm x 0.7-0.9 mm không có đĩa hút mà có hai rãnh hút. Thân sán thường có màu trắng ngà hoặc xám khói. Đốt sán trưởng thành sẽ có dạng hình thang. Đốt già có chiều dài đốt ngắn hơn chiều ngang (15-20 mm x10-1.5 mm). Lỗ sinh dục nằm ở giữa đốt gần bờ trên, lỗ đẻ thông với tử cung. Các đốt sán có tử cung màu nâu, cuộn như bông hoa nằm ngay trung tâm đốt sán. Đốt mang trứng có thể "đẻ" mỗi ngày đến 1.000.000 trứng.

Trứng: trứng sán màu nâu, khi mới sinh ra chỉ có các tế bào phôi, có nắp giống như trứng sán là lớn nhưng kích thước nhỏ hơn, 70 x 45 mcm

Chu trình phát triển của sán dây cá

Sán trưởng thành kí sinh trong lòng ruột non của người, chó, mèo, gấu, cáo, và những con thú ăn cá. Một người có thể chứa nhiều sán, có khi 70-80 sán. Những trường hợp này sán chỉ dài 5-7 cm. Sán có thể kí sinh cùng với sán dải heo, bò trong một người. Trong lòng ruột, các đốt già đẻ trứng, trứng theo phân ra ngoài.

Nếu gặp nước, trứng nở ra ấu trùng lông (coracidium) hình cầu có lông tia chung quanh. Ấu trùng lông bơi trong nước, được giáp xác như Cyclops hoặc Diatomus (ký chủ trung gian thứ nhất) nuốt, biến thành ấu trùng procercoid trong các kí chủ trung gian này.

Sau đó cá nước ngọt như cá hồi, cá măng (ký chủ trung gian thứ hai) nuốt các giáp xác; trong mô cá procercoid biến thành ấu trùng plerocercoid (còn gọi là sparganum) có hình con sâu.

Khi người (hoặc chó, mèo, chồn) ăn cá có ấu trùng plerocercoid; vào ruột non, ấu trùng sẽ bám chặt vào thành ruột bằng hai rãnh hút; hấp thụ các chất dinh dưỡng qua thẩm thấu đặc biệt sán hấp thụ sinh tố B12 rất nhiều. Sán trưởng thành trong vòng 1 tháng. Nếu những cá trên bị cá lớn ăn thịt, ấu trùng plerocercoid không bị hủy diệt mà vẫn sống trong mô kí chủ chờ thời này cho đến khi gặp kí chủ thích hợp.

Biểu hiện của người bệnh nhiễm sán dây cá

Ở những người ăn uống đầy đủ triệu chứng không rõ rệt. Triệu chứng rõ ràng hơn khi nhiễm nhiều sán. Các triệu chứng thường gặp là đau bụng, chán ăn, sụt cân,...và bệnh nhân có hội chứng thiếu máu, đây là trạng thái thiếu máu do hụt B12 kiểu Biermer có hồng cầu to, non.

Đốt sán chui ra hạu môn theo phân.

Phòng bệnh sán dây cá

Không ăn gỏi cá. Ấu trùng plerocercoid bị giết ở -10^oC trong 15 phút.

Quản lý phân tốt và phát hiện, điều trị người mắc bệnh.

KTV. KHƯƠNG VY