Câu hỏi của chị Ng.Th.T ngụ ở Bình Chánh, Tp. HCM, tại sao bị bệnh sán chó lại gây ngứa kéo dài? Da em bị mẩn ngứa đã nhiều năm nay và thường xuất hiện về đêm, mỗi lần ngứa kéo dài 20 -30 phút, lúc đầu ngứa xuất hiện ở một lưng, bụng sau lan xuống vùng mông và đùi.

Em có đi khám và xét nghiệm bị nhiễm sán chó chỉ số Toxocara dương tính 60. Bác sĩ cho em hỏi: Tại sao bệnh sán chó lại gây ngứa kéo dài? Bệnh ngứa do sán chó Toxocara có điều trị được không? Nhiễm sán chó có nguy hiểm không? Chi phí điều trị bao nhiêu? Em đã điều trị bệnh ngứa nhiều nơi, có khi ngứa kéo dài cả năm mà vẫn không khỏi bệnh. Mong bác sĩ tư vấn.

Chào Ng.Th.T, cảm ơn bạn đã chia sẽ những thông tin này, chúng tôi trả lời chúng như sau.

NHỮNG ĐIỀU BẠN CẦN BIẾT VỀ BỆNH MẨN NGỨA

1. Bệnh mẩn ngứa là gì?

Mẩn ngứa da là phản ứng của cơ thể đối với một yếu tố lạ hay còn gọi là dị nguyên lạ, với những đặc điểm và hình thái tổn thương trên da khác nhau nhưng có một đặc điểm chung là ngứa ngáy khó chịu, da mẩn đỏ, nổi mề đay, nóng bề mặt da,…có thể xuất hiện bất cứ khi nào, ngắn hay dài, mức độ nặng hay nhẹ tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh.

Thường 70% mẩn ngứa da do bệnh lý gây ra, đặc biệt là nhiễm bệnh sán chó trong máu gây ngứa ngày càng gia tăng, 30% mẩn ngứa da do nguyên nhân khác như, bệnh nấm da, yếu tố di truyền, do thay đổi nội tiết. Bệnh ngứa uống thuốc bớt bệnh, hết thuốc ngứa lại, thời gian chữa trị trên 2 tuần khôngjdứt gọi là ngứa kéo dài.

Khi da bạn xuất hiện dấu hiệu mẩn ngứa, nên xét nghiệm máu để tìm nguyên nhân

2. Bệnh sán chó ở người là gì?

Bệnh sán chó ở người hay còn gọi là nhiễm sán chó Toxocara, lây nhiễm cho con người do nuốt phải ấu trùng qua ăn uống, do tiếp xúc với đất cát nhiễm ấu trùng. Trẻ em nhiễm bệnh sán chó do thói quen ngậm mút tay,… Sau khi nhiễm bệnh sán chó 1-2 tuần trứng phát triển thành ấu trùng xâm nhập vào máu, di chuyển tới các bộ phận trong cơ thể.

Hình ảnh ấu trùng sán chó Toxocara

3. Lý do tại sao bị sán chó lại gây ngứa kéo dài?

Trong khi ăn uống hoặc sinh hoạt chúng ta vô tình nuốt phải trứng giun, sau đó ở trong ruột trứng sẽ phát triển thành ấu trùng, ấu trùng chui qua thành ruột vào máu và di chuyển đến các cơ quan như tim, gan, thận, phổi, mắt và não.

Quá trình di chuyển trong máu ấu trùng sán chó bài tiết ra chất độc, lúc này cơ thể nhận biết đó là một dị nguyên có hại và phản ứng lại bằng cách giải phóng và tăng cường chất Histamine có sẵn trong cơ thể để chống lại chất độc giun ấu trùng sán chó tiết ra. Khi nồng độ histamin gia tăng sẽ gây nên hiện tượng dị ứng ngứa kéo dài, phù mạch, nóng da, cảm giác mệt mỏi khó chịu.

Tùy thuộc vào thời gian nhiễm bệnh sán chó, số lượng ấu trùng nhiều hay ít, thể tạng và miễn dịch của mỗi người mà có những biểu hiện mẩn ngứa da do bệnh sán chó kéo dài hay ngắn khác nhau.

Ấu trùng sán chó di chuyển trong máu là nguyên nhân gây ngứa kéo dài

4. Khi bị ngứa da do sán chó nhưng không biết là nhiễm bệnh sán chó uống thuốc ngứa có hại không?

Khi bị ngứa da kéo dài chưa xác định được nguyên nhân bạn sẽ nghĩ đến việc uống thuốc dị ứng để giảm ngứa. Như bạn đã biết cơ thể tăng cường Histamine để chống lại chất độc do sán chó tiết ra, khi nồng độ Histamine trong máu tăng cao giống như con dao hai lưỡi, một mặt chống lại sán chó mặt khác nó gây ngứa, phù mạch, phù niêm mạc ruột gây đau bụng. Thuốc chống ngứa chính là kháng Histamine là dược phẩm để đối kháng lại nồng độ Histamine trong cơ thể, có tác dụng tốt trong việc giảm tình trạng ngứa kéo dài do sán chó gây ra.

Sử dụng thuốc kháng Histamine chỉ có tác dụng tức thời, không có tác dụng lâu dài, không có tác dụng trị nguyên nhân bệnh. Cho nên, không nên dùng thuốc kháng Histamine kéo dài trên 3 tuần. Nếu sử dụng lâu dài sẽ gây hại cho gan, thận, gây buồn ngủ, ngủ gà ngủ gật, ảnh hưởng đến năng xuất lao động và nguy hiểm khi tham gia giao thông.

5. Những ai có nguy cơ nhiễm bệnh sán chó?

Mọi người đều có thể bị nhiễm bệnh sán chó. Nhất là những gia đình nuôi chó mèo và trẻ em nhiễm cao hơn người lớn. Tỷ lệ ở vùng nông thôn nhiễm cao hơn thành phố do sử dụng nguồn nước ô nhiễm và tiếp xúc với đất thường xuyên. Cụjthể những trường hợp sau đây có nguy cơ bị sán chó và có thể bị ngứa da do sán chó cao hơn các đối tượng khác:

• Những người hay ăn rau sống, thịt động vật tái sống
• Người có thói quen ăn các nội tạng động vật chưa được nấu chín kỹ, sử dụng nguồn nước không hợp vệ sinh.
• Người nuôi thú cưng, người làm vườn, chơi thể thao tiếp xúc với đất cát nhiễm ấu trùng sán chó
• Người không có thói quen rửa tay trước khi ăn

Tại Việt Nam có khoảng 20% người có kháng thể dương tính với sán chó Toxocara và tỷ lệ này ngày càng tăng nhanh. Tại Mỹ, tỷ lệ dương tính khoảng 13,9%, tại Anh là 2 – 5%.

6. Bệnh sán chó lây nhiễm cho người bằng cách nào?

Khi chó mèo phóng uế ra môi trường, phân của chúng không được xử lý sẽ thải ra một lượng lớn trứng sán chó Toxocara rồi nhiễm vào nguồn nước, đất, cát, rau, củ. Người sử dụng nguồn nước, người chơi thể thao, người làm vườn, người có thói quen ăn rau sống, có nguy cơ nhiễm ấu trùng sán chó khi tiếp xúc với chúng.

Ấu trùng sán chó Toxocara cũng có trong thịt bò, heo, khi ăn các loại thực phẩm này không được nấu, nướng chín cũng có nguy cơ nuốt phải trứng và ấu trùng sán chó vào ruột. Ấu trùng sán chó cũng có thể lây cho người qua da, qua niêm mạc.

7. Dấu hiệu nhận biết bệnh sán chó

Phần lớn nhiễm bệnh sán chó không có triệu chứng mà tình cờ phát hiện qua xét nghiệm kiểm tra định kỳ. Một số trường hợp phát hiện khi mẩn ngứa da kéo dài, chữa trị bệnh da liễu không hiệu quả. Khi uống thuốc giảm ngứa nếu ngưng thuốc 1 đến 2 ngày tái phát lại. Khi có những dấu hiệu sau đây nên khám và trị bệnh sán chó:

Mới nhiễm sán chó

• Người mệt mỏi, chán ăn, ăn không ngon, làm việc kém tập trung
• Sôi bụng, đôi khi đau bụng lâm râm
• Rối loạn tiêu hóa
• Cơ yếu
• Người bệnh than phiền có cảm giác châm chích dưới da

Nhiễm sán chó lâu ngày

• Mẩn ngứa da, nổi mề đay, dị ứng giống như bệnh da liễu
• Đau cơ, nhức mỏi cơ
• Hay quên
• Có hội chứng thần kinh, tê tay, tê chân, đau đầu, động kinh
• Mờ mắt, giảm thị lực
• Da sạm

Sán chó thường di chuyển tới một mắt, hiếm khi gây tổn thương hai mắt

8. Dấu hiệu nhận biết bệnh ngứa kéo dài do sán chó

Ngứa kéo dài trên 2 tuần, sử dụng thuốc ngứa không hiệu quả, ngứa có thể xuất hiện một vài vị trí như đầu, mặt, cổ, lưng, bụng hoặc toàn thân. Đôi khi chỉ nổi mẩn mà không ngứa, vùng nổi mẩn gồ lên mặt da, sờ thấy nóng.

Nếu bạn là người hay ăn rau sống, phở bò tái, thịt tái, cá sống, đã hoặc đang sinh sống ở một số vùng nguồn nước không vệ sinh, kèm theo có ngứa da, nên khám và xét nghiệm điều trị bệnh sán chó và ngứa da do sán chó.

Mẩn ngứa da kéo dài do nhiễm sán có ở bệnh nhân nữ 39 tuổi, ở quận 6, TP. HCM

9. Xét nghiệm bệnh sán chó bao lâu có kết quả?

Xét nghiệm chẩn đoán bệnh sán chó bằng phương pháp ELISA. Phương pháp này có độ nhạy và độ đặc hiệu cao, cho kết quảjnhanh và chínhjxác. Thời gian trả kết quả trong ngày. Hiện đã triển khai tại Phòng khám Chuyên khoa Ký sinh trùng Ánh Nga Sài Gòn, tại địa chỉ 76 Trần Tuấn Khải, P.5, Q.5, Tp. HCM. Nhiều năm qua đã xét nghiệm chẩn đoán và điều trị cho hàng nghìn lượt bệnh.

10. Nhiễm sán chó có nguy hiểm không?

Nhiễm sán chó Toxocara có thể điều trịjkhỏi nếu phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Không phải cơ sở y tế nào cũng có bác sĩ giỏi trị bệnh sán chó. Cái khó của trị bệnh sán chó là ở khâu chẩn đoán và thái độ của bác sĩ về bệnh tình của người bệnh.

Nhiều trường hợp chủ quan, nghĩ đơn giản, điều trị không đến nơi đếnjchốn, dẫn đến ấu trùng lên não làm tổ trong não, ấu trùng gây u gan, hoại tử gan, ấu trùng gây sạm da, biến đổi màu da không hồi phục. Hậu quả nặng nề nhất là gây tử vong.

Tổn thương tại não do ấu trùng sán chó Toxocara là biến chứng nguy hiểm nhất

12. Điều trị bệnh ngứa kéo dài do sán chó thời gian bao lâu?

Ngứa kéo dài là triệu chứng xuất hiện sau khi nhiễm ấu trùng sán chó một vài tuần, việc chẩn đoán chính xác và tuân thủ phác đồ điều trị, triệu chứng ngứa có thể đẩy lùi. Một số trường hợp chẩn đoán chính xác nhưng người bệnh không tuân thủ điều trị hay hoặc điều trị không triệt để dẫn đến bệnh ngứa kéo dài. Điều trị đúngjthuốc, đủ liều các triệu chứng ngứa giảm dần sau 1 – 2 tuần. Khi điều trị bệnh ngứa do sán chó, chỉjcần điều trị bằng thuốc diệt giun sán là loạijtrừjbệnh ngứa kéo dài.

Thời gian điều trị nhiễm giun đũa chó thường là 7 – 14 ngày cho mỗi liệu trình, có nghĩa mỗi tháng cần uống thuốc 7 đến 14 ngày, có người một tháng, có người hai, có người ba tháng là ổnjđịnh. Nhanhjhay chậm tùy thuộc vào thời gian nhiễm, mức độ bệnh và thể tạng của mỗi người.

Tại phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga, bệnh sán chó thường điều trịjkhỏi sau hai liệu trình. Với việc phối hợp thuốc diệt giun sán, kèm thuốc kháng viêm, thuốc kháng h2 giúp tăng tác động hiệp đồng, giảm chi phí và thời gian điều trị bệnh ngứa kéo dài do sán chó.

13. Điều trị bệnh ngứa kéo dài do sán chó có tốn nhiều tiền không?

Tìm được nguyên nhân ngứa, trị ngứa kéo dài từ nguyên nhân, rút ngắn thời gian điều trị, giảm chi phí đi lại. Chi phí điều trị bệnh sán chó và mẩn ngứa kéo dài do sán chó là chi phí điều trị ngoại trú, sử dụng thuốc uống nên chi phí gồm: khám bệnh, các xét nghiệm chẩn đoán, siêu âm, phí thuốc. Tùy thuộc vào triệu chứng lâm sàng, anh chị vui lòng liên hệ Phòng khám chuyên khoa ký sinh trùng, số 76 Trần Tuấn Khải, Phường 5, Quận 5, TP.HCM để được tư vấn, thăm khám, xét nghiệm và điều trị bệnh./.

Bác sĩ. Nguyễn Ngọc Ánh

PHÒNG KHÁM KÝ SINH TRÙNG SÀI GÒN
CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN
Địa chỉ: Số 76 Trần Tuấn Khải, P.5, Q.5,TP.HCM
Tư vấn: 0912444663 - Hotline: 02838302345
Mở của từ thứ 2 đến thứ 7 từ 7h đến 17h. Nghỉ ngày CN
Thời gian trả kết quả xét nghiệm trong ngày