Xét nghiệm phân là một phương pháp giúp con người tìm thấy những bệnh mà con người mắc phải khi nhiễm ký sinh trùng giun sán. Mẫu phân được soi dưới kính hiển vi để nhìn thấy trứng của các loại giun sán ký sinh trùng gây bệnh cho người.

Một số hình ảnh trứng giun, sán và đốt sán trong phân

THU THẬP VÀ BẢO QUẢN PHÂN

Mẫu phân: Có nhiều phương pháp lấy bệnh phẩm, việc quyết định chọn phương pháp nào cần dựa vào giá trị và giới hạn của mỗi phương pháp. Nếu bệnh phẩm không được lấy và xử lý đúng yêu cầu kỹ thuật, chúng ta có thể sẽ không phát hiện được mầm bệnh. Sau đây là một số hướng dẫn lấy mẫu phân để cho kết quả xét nghiệm được chính xác nhất.

Lấy bệnh phẩm tại phòng xét nghiệm. Nên lấy phân tại phòng xét nghiệm là tốt nhất.

Lọ đựng phân:

Cần phải khô và sạch, có thể bằng nhựa trong hoặc giấy carton không thấm nước hoặc thủy tinh. Có miệng rộng, nắp vặn chặt. Có dán nhãn để ghi họ, tên, tuổi của bệnh nhân và ghi ngày, giờ lấy bệnh phẩm.

Cách lấy phân:

Có thể lấy bất cứ chỗ nào của phân để tìm trứng giun sán. Nhưng để phát hiện đơn bào, nên lấy phân ở chỗ bất thường như máu, nhày nhớt, lỏng, bọt hoặc lấy phân ngay trong trực tràng.

Không được lấy phân lẫn với nước tiểu, dầu, các chất muối Mg, Al, Ba,… vì các chất đó làm biến dạng đơn bào.

Nếu cho bệnh nhân uống thuốc sổ, chỉ nên cho uống sulfatnatri và sẽ lấy phân khi bệnh nhân đi ra ngoài lần thứ hai hay tứ ba khi uống thuốc.

Lượng phân cần lấy:

Thay đổi tùy theo mục đích và kỹ thuật xét nghiệm, thường chỉ cần 5-10g phân ( khoảng bằng hạt lạt) để có thể đủ làm nhiều phương pháp.

Trong một số trường hợp như tìm giun, đốt sán, các bệnh về bộ tiêu hóa phải lấy toàn bộ số lượng phân được thải ra.

Ngoài phòng xét nghiệm

Phải lấy phân ở ngoài phòng xét nghiệm là điều bất đắc dĩ, vì vậy cần chú ý những nguyên tắc sau:

Nên gửi đến phòng xét nghiệm trong thời gian ngắn nhất, đặc biệt là đơn bào, phân phải luôn được giữ ấm.

Không được giữ ở nhiệt độ quá lạnh.

Nếu ở xa, giữ lọ phân trong nước ấm khoảng 37⁰C.

Thời gian xét nghiệm phân

Sau khi thu hồi bệnh phẩm cần làm xét nghiệm ngay, càng sớm càng tốt.

Phân bình thường cần xét nghiệm trong vòng 12-24 giờ hoặc có thể để 1-2 ngày, nhưng phải bảo quản trong tủ lạnh.

Phân mềm, lỏng hay có màng nhày và máu cần phải xem ngay trong vòng 30 phút sau khi lấy.

Trong trường hợp sau khi lấy phân mà chưa thể soi phân ngay hoặc lấy phân tại nhà ở xa, nên bảo quản phân bằng cách để mẫu phân trong các dung dịch định hình (fixative) để trứng giun sán không phát triển, đơn bào không bị thoái hóa và giữ nguyên được hình dạng kí sinh trùng.

Hóa chất bảo quản phân

Để bảo quản hình thể và ngăn sự phát triển của trứng và ấu trùng giun, sán, phân được đựng trong chất bảo quản ngay lập tức sau khi lấy hoặc khi phòng xét nghiệm nhận bệnh phẩm.

Một số chất cố định ưa dùng là: farmol, sodium, …

Vì mỗi chất cố định có tính chất riêng, nên khi chọn phương pháp cố định, phải đảm bảo chất cố định được chọn phù hợp với kỹ thuật xét nghiệm sẽ làm mới cho kết quả như mong muốn.

Hãy tuân theo đúng các nguyên tắc để có kết quả xét nghiệm chính xác nhất.

KTV. HUỲNH HƯƠNG