Cùng tìm hiểu về bệnh viêm não do ký sinh trùng

Bệnh cảnh do giun non của Angiostrongylus cantonensis ký sinh và gây bệnh ở màng não, sự xâm nhập não có thể dẫn đến tử vong. Thường được gọi là Viêm màng não - não do Angiostrongylus cantonensis.

Tác nhân gây bệnh giun tròn Angiostrongylus

Giun trưởng thành sống trong động mạch phổi của chuột, trứng giun được đẻ trong máu, đến vách phế nang sẽ thành lập phôi trong vòng 6 ngày. Ấu trùng nở ra đi lần theo phế quản lên trên, được chuột nuốt xuống ống tiêu hóa và theo phân ra ngoài.

Ấu trùng có thể sống nhiều ngày trong nước, nhưng lại chết nhanh khi gặp khô ráo. Nó được các loại ốc sên sống trên cạn hoặc ốc sống nữa trên cạn nữa dưới nước nuốt, nó có thể chủ động chui qua da ốc để xâm nhập vào cơ thể.

Loại ốc thường nhiễm ký sinh trùng nhất là Achatina fulica. Trong bắp cơ của ốc, giun phát triển đến ấu trùng giai đoạn III là giai đoạn lây nhiễm. Tôm, cua hoặc đĩa phiến có thể nuốt ốc và nhiễm giun.

Khi chuột nuốt ốc, ấu trùng theo dòng máu lên não và nhanh chóng thành giun non (sau 7 giờ). Nó lư lại đây khoảng 2 tuần, sau đó cũng theo dòng máu xuống phổi và trưởng thành tại động mạch phổi.

Khi người ăn ốc, rau sống (có ấu trung giun được phóng thích khi ốc chết), tôm, cua hay đỉa phiến, ấu trùng sẽ theo đường máu lên màng não và não gây bệnh cảnh viêm.

Dịch tễ bệnh ký sinh trùng viêm não màng não

Ký sinh trùng gặp ở Viễn đông, Đông Nam Á, Úc, một số đảo Thái Bình Dương (Tahiti, Tân Caledonie, Hawaii…), Cuba, Reunion, Côte dIvoire, Malaysia, Thái Lan, Trung Quốc, Úc. Bệnh gặp ở cả hai miền Bắc và Nam Việt Nam.

Ở Malaysia và Thái Lan, người ta nhiễm giun vì ăn ốc Pila ampullaceal băm nhỏ với nước chanh, muối, màu và rau đậu. Ở Tahiti, người ta nhiễm giun vì ăn món tái sông, nước tôm trộn với nước cốt dừa. Ở Hawaii, những người gốc Nhật Bản ăn ốc sống để chữa bệnh.

Biểu hiện lâm sàng của bệnh viêm não do ký sinh trùng

Bệnh có thể biểu hiện hoặc như một hội chứng viêm màng não cấp với dịch não tủy trong hay đục, có nhiều bạch cầu toan tính, hoặc như một bệnh cảnh bướu não kèm các triệu chứng tăng áp lực nội sọ.

Bệnh nhân có thể nhức đầu dữ dội, thường sốt nhẹ hoặc không có, chỉ khoảng 15% số bệnh nhân có dấu kích thích màng não. Sau đó, nhức đầu dịu dần và bình phục ngẫu nhiên sau vài ngày hoặc vài tuần lễ.

Hình ảnh ký sinh trùng giun tròn Angiostrongylus gây tổn thương não

Đôi khi, bệnh nhân có them liệt thần kinh VII; song thị, rối loạn cảm giác ( paresthésie), liệt hay mất phản xạ gân cơ. Bệnh nhân có thể chết, nhưng điều này ít xảy ra.

Chẩn đoán bệnh viêm não do ký sinh trùng

Dịch não tủy trong, đôi khi đục, vô khuẩn, albumin tăng, 400 - 500 tế bào/mm³ trong đó 40 - 50% là bạch cầu toan tính. Rất hiếm khi thấy giun non trong dịch não tủy.

Phản ứng nội bì với kháng nguyên Angiostrongylus có thể hữu ích trong nhiều trường hợp.

Điều trị bệnh viêm não do ký sinh trùng

Sử dụng các thuốc giảm đau, chọc dò rút dịch não tủy để giảm áp lực; thuốc kháng viêm corticosteroid để hạn chế phản ứng viêm…

Dự phòng bệnh viêm não do ký sinh trùng

- Không ăn ốc, tôm nước ngọt, cua đất, ếch chưa nấu chín, không ăn các loại rau có khả năng bị ô nhiễm.

- Rửa rau kỹ dưới vòi nước nếu ăn sông, rửa tay sạch trước khi ăn.

- Thay đổi thói quen ăn uống dễ dẫn đến nhiễm bệnh viêm não do ký sinh trùng như cá sống, thủy hải sản sống.